Przenikanie składników kosmetyków przez skórę – co decyduje o skuteczności?

Stosujesz zaawansowany kosmetyk z nadzieją na spektakularny efekt, a po kilku tygodniach nie widzisz większych rezultatów? Przyczyną może być sposób, w jaki składniki kosmetyków przenikają przez skórę, a przede wszystkim przez jej warstwę rogową, która stanowi główną barierę ochronną. Z tego wpisu dowiesz się, jak składniki kosmetyków przenikają przez naskórek, co wpływa na głębokość ich działania i w jaki sposób nowoczesne technologie mogą ułatwiać ich transport.

📢 To warto zapamiętać:

• Małe cząsteczki i nośniki (na przykład liposomy) ułatwiają przenikanie składników aktywnych.
• Nawilżona skóra i regularne peelingi usprawniają pokonanie bariery.
• Długa lista INCI lub wysokie stężenia nie zawsze oznaczają lepsze przenikanie – kluczowa jest cała formuła, pH i obecność nośników.

Budowa skóry a wchłanianie kosmetyków

Skóra składa się z naskórka i skóry właściwej, pod którymi znajduje się tkanka podskórna. Jedną z jej najważniejszych funkcji jest ochrona organizmu przed czynnikami zewnętrznymi, takimi jak drobnoustroje, zanieczyszczenia czy substancje drażniące. Żeby ułatwić zrozumienie dalszych części wpisu, zostawiam grafikę ilustrującą budowę skóry.

Pierwszym wyzwaniem dla kosmetyków jest najbardziej zewnętrzna część skóry, czyli warstwa rogowa naskórka. Stworzona przez korneocyty (martwe komórki, które ulegają złuszczeniu) otoczone cementem międzykomórkowym, stanowi główną barierę, którą muszą pokonać składniki aktywne z Twojego kremu czy serum.

Nie każdy składnik musi przenikać głęboko, żeby przynosić efekty. Niektóre działają przede wszystkim na powierzchni skóry lub w warstwie rogowej, a inne muszą dotrzeć do określonych struktur, aby wykazać swoje właściwości.

Wchłanianie a przenikanie substancji przez skórę – jaka jest różnica?

Na co dzień traktujemy te słowa jak synonimy, jednak różnica polega na głębokości działania:

• Wchłanianie – w tym przypadku chodzi o sytuację, w której substancja pokonuje barierę skóry i przedostaje się do krwiobiegu. Tak działają np. niektóre leki podawane przez skórę. Kosmetyki nie są jednak projektowane po to, żeby ich składniki trafiały do krwiobiegu – ich zadaniem jest przede wszystkim działanie miejscowe. Nie oznacza to jednak, że żadna substancja kosmetyczna nie może wchłonąć się do organizmu.
• Przenikanie – to proces, w którym składniki kosmetyków przedostają się do kolejnych warstw skóry. Niektóre zatrzymują się w naskórku, inne mogą dotrzeć nieco głębiej, nawet do skóry właściwej. I tutaj ważna rzecz: nie każdy składnik musi wnikać głęboko, żeby działać. Dlatego producenci opracowują formuły tak, aby składniki mogły dotrzeć tam, gdzie mają spełniać swoje zadanie.

Drogi przenikania substancji przez skórę:

Składniki i substancje mogą pokonać barierę naskórkową na trzy główne sposoby:

• Przez komórki naskórka – substancje przechodzą przez korneocyty i otaczające je struktury lipidowe. Ta droga wymaga pokonywania środowisk o różnych właściwościach.
• Przez cement międzykomórkowy – substancje przemieszczają się przez lipidy znajdujące się między korneocytami. Jest to jedna z głównych dróg przenikania przez warstwę rogową.
• Przez ujścia mieszków włosowych i gruczołów – w tym przypadku składnik wykorzystuje naturalną drogę na „skróty”, ponieważ gruczoły łojowe i mieszki włosów pozwalają na szybszy transport cząsteczek.

Od czego zależy przenikanie składników kosmetycznych?

To, w jakim stopniu substancje czynne przenikają przez skórę, zależy od wielu czynników, między innymi od wielkości cząsteczki składnika, jego stężenia, pH, a także od stanu skóry. Zerknij na grafikę podsumowującą, od czego zależy przenikanie (znajdziesz ją poniżej ⬇️), a ja przejdę do omówienia poszczególnych czynników.

Wielkość cząsteczki – klucz do przenikania

W kontekście przenikania składników przez skórę często wspomina się o regule 500 daltonów. Zgodnie z nią cząsteczki o masie poniżej 500 Da mają zazwyczaj większe szanse na bierne przenikanie przez nieuszkodzoną skórę. Nie jest to jednak sztywna granica – znaczenie mają również właściwości substancji i cała formulacja kosmetyku. Świetnym przykładem takiej sytuacji jest kwas hialuronowy: jego postać wielkocząsteczkowa nawilża na zewnątrz, a średnio i niskocząsteczkowa o wiele łatwiej wnika w skórę i utrzymuje nawodnienie oraz elastyczność na dłużej.

Stężenie substancji aktywnej – czy więcej zawsze znaczy lepiej?

Zwiększenie stężenia składnika może przyspieszyć efekt, ale za wysoka dawka niesie za sobą ryzyko podrażnienia skóry, dlatego – jeśli mówimy o temacie przenikania substancji aktywnych – nie kieruj się myślą: „im więcej, tym lepiej”.

pH kosmetyku

Równie ważne jest pH formuły – na przykład przy kwasach AHA/BHA albo w przypadku czystej witaminy C potrzeba niskiego, kwasowego pH. Dzięki niemu znacznie łatwiej przenikną przez skórę i skuteczniej zadziałają. Z kolei peptydy, zwłaszcza miedziowe, są wrażliwe na niskie pH i sprawniej działają w zakresie 6-8.

Jak pokonać barierę naskórkową? Promotory przenikania, nośniki i technologie nowej generacji

Chociaż może to brzmieć jak rocket science 🚀, chodzi o rozwiązania, które pozwalają składnikom aktywnym pokonać barierę naskórkową i dotrzeć głębiej, dając bardziej zauważalny efekt. Twórcy kosmetyków wykorzystują w tym celu:

• Promotory fizyczne: tworzą mikrokanaliki i w ten mechaniczny sposób ułatwiają przenikanie. Są nimi na przykład bardzo popularne mikroigły.
• Promotory chemiczne: substancje, które czasowo zwiększają przepuszczalność naskórka. Są nimi na przykład alkohole, kwasy tłuszczowe czy mocznik w odpowiednim stężeniu.
• Nośniki substancji – specjalne systemy, np. liposomy, które mogą chronić składniki aktywne, poprawiać ich stabilność lub wpływać na sposób uwalniania i przenikania do skóry.

👉🏼 Więcej o technologii mikroigieł, efektach ich stosowania i przeciwwskazaniach przeczytasz we wpisie Kasi „Mikroigły w kosmetykach – jak działają i jak je stosować? Poradnik„.

Sprawdź kosmetyki z nowoczesnymi technologiami, które wspierają przenikanie składników aktywnych:

Stan skóry a przenikanie składników aktywnych

Nawet najlepsza formuła potrzebuje odpowiednich warunków, a odpowiednio nawilżony naskórek sprawia, że wchłanianie składników aktywnych staje się łatwiejsze. Kolejna kwestia, na którą warto zwrócić uwagę to regularny peeling. Martwy naskórek, którego jest za dużo, tworzy barierę trudną do przejścia, dlatego łagodne złuszczanie ułatwia przenikanie. Pamiętaj jednak o zasadzie balansu, bo jeśli przesadzisz, zamiast efektu wow zauważysz jedynie podrażnienie 🥲.

Co wybrać – krótki skład kosmetyku czy zaawansowaną formułę?

Choć prosty skład zyskuje na popularności, to myśląc o tym, jak składniki kosmetyków przenikają przez skórę, sama lista INCI nie zdradza wszystkiego. Znaczenie ma cała receptura kosmetyku, odczyn, wielkości cząsteczek czy zastosowane nośniki. Ten temat omawiamy też w artykule „Czytanie składów kosmetycznych – czyli co kryje się na etykiecie pod skrótem INCI?” – zachęcam Cię do lektury!

FAQ – Wasze pytania o wchłanianie kosmetyków

Masz wątpliwości, czy Twój ulubiony krem może trafić do krwioobiegu albo jak kosmetyki zachowują się w czasie ciąży i karmienia? Zebrałam w jednym miejscu Wasze pytania na temat przenikania składników. Przyjrzyjmy się im! 🔍

Czy kosmetyki wnikają do krwioobiegu?

Tak, niektóre składniki kosmetyków mogą przenikać przez skórę i w pewnym stopniu dostawać się do krwiobiegu. Nie oznacza to jednak automatycznie zagrożenia dla zdrowia. Bezpieczeństwo kosmetyków ocenia się m.in. na podstawie właściwości substancji, jej stężenia, sposobu stosowania i możliwego wchłaniania ogólnoustrojowego.

Czy kosmetyki wnikają do mleka matki?

Niektóre składniki kosmetyków mogą przenikać przez skórę do organizmu, ale spokojnie – nie oznacza to, że od razu trafiają do mleka matki i mogą zaszkodzić maluszkowi. 😊 Większość kosmetyków do codziennej pielęgnacji można bezpiecznie stosować podczas karmienia piersią. Wiele zależy jednak od konkretnego składnika, jego stężenia i miejsca aplikacji. Szczególnie uważaj na produkty nakładane na piersi, zwłaszcza w okolicy brodawek, ponieważ dziecko może mieć z nimi bezpośredni kontakt. A co z retinoidami i kwasami? Nie wszystkie są zakazane podczas karmienia, ale jeśli masz wątpliwości, najlepiej skonsultuj stosowanie konkretnego kosmetyku z lekarzem.

Dlaczego substancje hydrofilowe mają trudności z przenikaniem przez skórę?

Ponieważ barierę naskórkową tworzy przede wszystkim cement międzykomórkowy zbudowany z lipidów. Substancje rozpuszczalne w wodzie potrzebują specjalnych promotorów lub nośników, aby pokonać tę tłuszczową zaporę.

Czy każdy składnik aktywny musi przenikać głęboko?

Nie. Substancje takie jak kwas hialuronowy wielkocząsteczkowy czy ceramidy wykonują swoją pracę właśnie na powierzchni skóry, chronią ją przed utratą wody czy uszkodzeniami.

Już wiesz, jak świadomie wybierać kosmetyki?

Przenikanie składników do głębszych warstw skóry możemy sprowadzić do połączenia biologii skóry i chemii kosmetyku ⚗️. Wybierając produkt, zwracaj uwagę na obecność nośników, formę składnika oraz stan bariery ochronnej skóry. Dzięki temu pielęgnacja przyniesie wymarzone rezultaty! Masz pytanie lub wątpliwość dotyczącą tego tematu? Zostaw komentarz poniżej – chętnie Ci pomożemy!

Nie wiesz które produkty wybrać? Nasi kosmetolodzy Ci pomogą! Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji online i dowiedz się, które produkty są najbardziej odpowiednie dla Ciebie 👉Umów się na spotkanie z kosmetologiem!

• Instagram
• Facebook
• TikTok