Witamina C w kosmetykach pielęgnacyjnych

2018-03-14

Witamina C w kosmetykach pielęgnacyjnych

Witamina C (kwas L(+)-askorbinowy) zarówno w chemii kosmetycznej, jak i kosmetologii dzięki swoim bardzo silnym właściwościom antyoksydacyjnym uważana jest za witaminę młodości. Razem z rozpuszczalną w tłuszczach witaminą E (tokoferolem) współtworzy układ zapobiegający procesom niekontrolowanego utleniania w komórkach.

Kwas L-askorbinowy nie jest wytwarzany przez organizm ludzki, dlatego należy dostarczać go zewnętrznie - w postaci pokarmu. Najwięcej witaminy C znajduje się w produktach pochodzenia roślinnego, takich jak acerola, czarna porzeczka czy dzika róża.

Mimo, że dużą ilość witaminy C spożywamy wraz z pożywieniem, to jednak przyrost zawartości tej witaminy w skórze jest dość umiarkowany. Co więcej, ilość ta zmniejsza się pod wpływem działania wolnych rodników zawartych w środowisku. Aby przeciwdziałać temu procesowi należy miejscowo aplikować kwas L-askorbinowy, najlepiej w formie preparatu kosmetycznego.

Witamina C jest jedną z najchętniej dodawanych witamin do formulacji kosmetycznych z uwagi na swoje dobroczynne właściwości:

  • uszczelnia naczynia krwionośne – wpływa na syntezę kolagenu typu I i III. Kolageny I i III są
  • zasadniczymi składnikami skóry właściwej i substancją podporową naczyń krwionośnych.
  • posiada właściwości przeciwzapalne – wynikają one ze zmniejszania aktywności jądrowego czynnika transkrypcyjnego NFκ-B, odpowiedzialnego za wytwarzanie cytokin prozapalnych, między innymi interleukiny 10 (IL-10). Interleuikina 10 (IL-10) jako jedna z wielu cytokin prozapalnych odpowiedzialna jest za podtrzymywanie miejscowego stanu zapalnego, przez co skóra potrzebuje więcej czasu na regenerację.
  • działa wybielająco - wykazuje zdolność do hamowania enzymu tyrozynazy, który uczestniczy w tworzeniu się melaniny – barwnika skóry. Powoduje to powstawanie mniejszej ilości barwnika oraz redukcję już istniejącej, co skutkuje rozjaśnieniem skóry lub - przy dłuższym stosowaniu - również ujednoliceniem jej kolorytu.
  • wspomaga ochronę przez promieniami UV - zmniejsza rumień wywołany promieniowaniem UVB, dzięki czemu stanowi doskonałe uzupełnienie działania filtrów słonecznych.

Skuteczność działania witaminy C jest uzależniona od jej stężenia występującego w danym preparacie. Jej sugerowane stężenie w kosmetykach powinno wynosić ok. 15% - taka ilość dobroczynnie wpływa na skórę bez wywoływania uczucia podrażnienia. W celu zwiększenia stężenia witaminy C do receptury kosmetyku dodaje się najczęściej kompleks silikonowy, który zwiększa stabilność oraz trwałość produktu. Innym sposobem na zwiększenie stężenia witaminy C jest podanie czystej witaminy C w formie proszku z załączonym nośnikiem - peptydami, aby przeciwdziałać szybkiemu jej rozkładowi. Z uwagi na rozpuszczalność w wodzie czystej witaminy C, która utrudnia penetrację warstw lipidowych naskórka, dodatkowo rozdrabnia się ją, poddając mikronizacji i przechowuje w liposomach. Ważnym aspektem skuteczności kwasu L-askorbinowego jest także pH produktu, wpływające na wchłanianie przez skórę. Penetracja związku zawartego w preparatach do stosowania miejscowego przez grubą warstwę rogową możliwa jest jedynie wtedy, gdy jego pH ma wartość niższą niż 3,5. Preparaty o tak niskim odczynie mają jednak zazwyczaj działanie drażniące na skórę.

1. Kwas L-askorbinowy oraz jego pochodne – zalety i wady

Kwas L-askorbinowy (INCI: Ascorbic Acid)

Aktywna forma witaminy C, wykazująca wysoką niestabilność. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne, polegające na rozpadzie substancji pod wpływem czynników zewnętrznych (temperatura, tlen, światło, nieodpowiednie pH), skutkujące utratą przez witaminę C swoich cennych właściwości. Na utratę stabilności i właściwości wpływa również obecność jonów metali ciężkich, głównie miedzi i żelaza, co powoduje, że firmy kosmetyczne w swoich produktach zamiast kwasu L-askorbinowego wykorzystują jego pochodne. W formulacjach kosmetycznych wykorzystywany jest jednak kwas L-askorbinowy w formie liposomalnej (patrz akapit wyżej). Czysta forma witaminy C jest natomiast polecana dla skóry tłustej z nadmiernym łojotokiem.

Zalety:

  • Wysoka skuteczność działania
  • Szybkie efekty rozjaśnienia i poprawy kolorytu zszarzałej cery

Wady:

  • Niska stabilność po rozpuszczeniu w wodzie
  • Wywoływanie licznych podrażnień u osób ze skórą wrażliwą – niskie pH oraz kwasowy charakter
  • Konieczność dodania do kosmetyku alkoholi i glikoli – stanowią promotory przejścia dla kwasu L-askorbinowego
  • Wymagane niskie pH kwasu (niższe niż 3,5) – jest to gwarancja przenikania kwasu L-askorbinowego przez warstwę rogową naskórka.

Czystą formę witaminy C znajdziemy m.in. w produktach:

The Ordinary Serum z 30% witaminą C: https://cosibella.pl/product-pol-856-The-Ordinary-Vitamin-C-Suspension-30-in-Silicone-Serum-z-30-Witamina-C.html

The Ordinary Serum z 23% witaminą C i 2% kwasem hialuronowym: https://cosibella.pl/product-pol-743-The-Ordinary-Vitamin-C-Suspension-23-HA-Spheres-2-Serum-z-23-Witamina-C-i-2-Kwasem-Hialuronowym.html

Większą stabilnością cechują się pochodne witaminy C, do których możemy zaliczyć palmitynian askorbylu, glukozyd askorbylu, sól sodową fosforanu magnezu oraz sodu, tetraizopalmitynian askorbylu, jak również 3-0 Etylowy kwas askorbinowy.


2. Palmitynian askorbylu (INCI: Ascorbyl Palmitate)

Palmitynian askorbylu wykazuje ograniczoną przenikalność przez naskórek. W porównaniu z czystą formą witaminy C odznacza się większą stabilnością, dzięki rozpuszczalności w tłuszczach. W głębszych partiach skóry kwas askorbinowy uwalnia się bardzo powoli, co powoduje, że ta pochodna witaminy C jest najmniej aktywna. Przyspiesza gojenie się ran spowodowanych zbyt intensywnym kontaktem ze słońcem, dlatego najczęściej wykorzystywany jest w kosmetykach po opalaniu. Palmitynian askorbylu polecany jest także dla osób z cerą wrażliwą.

Zalety:

  • Lepsza stabilność w porównaniu z czystą formą witaminy C – rozpuszczalny w tłuszczach
  • Wolne tempo uwalniania się kwasu askorbinowego – działanie łagodniejsze niż w przypadku czystej formy witaminy C
  • Stabilny w neutralnych pH

Wady:

  • Ograniczona przenikalność przez naskórek
  • Słabo przyswajalny przez skórę


3. Glukozyd askorbylu (INCI: Ascorbyl Glucoside)

Glukozyd askorbylu pod wpływem enzymów powoli uwalnia kwas askorbinowy, dzięki czemu witamina C może wniknąć w głębsze partie skóry. Pochodna ta wykazuje działanie zarówno w głębszych warstwach naskórka, jak i w skórze właściwej. Podobnie jak kwas L-askorbinowy rozpuszcza się w wodzie, jednakże cząstka glukozy która występuje w tej pochodnej powoduje, że na dłużej zachowuje swój potencjał aktywności biologicznej w skórze. Również ta pochodna polecana jest dla skór wrażliwych.

Zalety:

  • Łagodniejsze działanie niż w przypadku witaminy C
  • Wyższa stabilność w porównaniu z czystą formą witaminy C
  • Korzystne działanie na skórę w większym przedziale pH
  • Możliwość przenikania w głębsze warstwy skóry

Wady:

  • Możliwość podrażnienia skóry

Glukozyd askorbylu zawarty jest np. w preparacie The Ordinary Serum z 12% witaminą C: https://cosibella.pl/product-pol-835-The-Ordinary-Ascorbyl-Glucoside-Solution-12-Serum-z-12-witamina-C.html 


4. Sól magnezowa fosforanu askorbylu (INCI: Magnesium Ascorbyl Phosphate (MAP))

Sól magnezowa fosforanu askorbylu, podobnie jak czynna forma witaminy C, jest rozpuszczalna w wodzie, co utrudnia jej przenikanie do głębszych warstw naskórka. Sól ta wykazuje słabsze działanie antyoksydacyjne od czystej witaminy C o tym samym stężeniu, dlatego w produktach należy stosować wysokie stężenie MAP – co najmniej 15%. MAP polecany jest dla kobiet w ciąży i w okresie karmienia oraz dla osób, których skóra wykazuje słabą tolerancję na substancje drażniące.

Zalety:

  • Bardzo łagodna pochodna dla skóry
  • Korzystne działanie w wyższym zakresie pH

Wady:

  • Bardzo słaba przenikalność w głąb skóry – rozpuszczalność w wodzie
  • Uwalnianie mniejszych dawek kwasu L-askorbinowego – słabe działanie antyoksydacyjne 

MAP zawiera w swoim składzie The Ordinary Krem z 10 % witaminą C: https://cosibella.pl/product-pol-765-The-Ordinary-Magnesium-Ascorbyl-Phosphate-10-Krem-z-Witamina-C.html

 

5. Sól sodowa fosforanu askorbylu (INCI: Sodium Ascorbyl Phospate (SAP))

Sól sodowa fosforanu askorbylu cechuje się podobnymi właściwościami jak MAP, jednakże wykazuje również silne właściwości antybakteryjne, dlatego jest ona dedykowana dla cer ze skłonnością do trądziku. Przeznaczona jest także dla kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią.

Zalety:

  • Najłagodniejsza, wodna pochodna kwasu L-askorbinowego
  • Silne właściwości antybakteryjne
  • Korzystne działanie w wyższym zakresie pH

Wady:

  • Bardzo słaba przenikalność w głąb skóry


6. Tetraizopalmitynian askorbylu (INCI: Tetrahexyldecyl Ascorbate)

Tetraizopalmitynian askorbylu spośród wszystkich pochodnych witaminy C cechuje się najskuteczniejszym działaniem, a także najlepszą przyswajalnością oraz tolerancją przez skórę. Występuje w formie olejku, dzięki czemu wykazuje dobre powinowactwo do warstwy lipidowej skóry. Niestety jest też najdroższą formą czynnego kwasu L-askorbinowego. Z uwagi na hamowanie procesu melanogenezy odpowiedzialnego za powstawanie przebarwień skórnych bardzo dobrze radzi sobie z usuwaniem przebarwień. Dodatkowo pochodna ta sprawdzi się u osób ze skórą delikatną.

Zalety:

  • Najskuteczniejsza forma kwasu L-askorbinowego
  • Wysoka efektywność i skuteczność działaniu przy bardzo niskim stężeniu 1-3% - spowodowane jest to wysokim stopniem penetracji w głąb skóry
  • Wysoka stabilność w formulacjach kosmetycznych – postać olejku
  • Wykazuje dłuższe działanie antyoksydacyjne niż czysta forma kwasu L-askorbinowego
  • Korzystne działanie w wysokim zakresie pH
  • Może być stosowana zamiast lub wspólnie z kwasem L-askorbinowym

Wady:

  • Najdroższa pochodna kwasu L-askorbinowego
  • Wolniejsze działanie antyoksydacyjne w porównaniu z kwasem L-askorbinowym

Najskuteczniejszą postać witaminy C znajdziemy w produkcie The Ordinary Olejek z witaminą C i F: https://cosibella.pl/product-pol-773-The-Ordinary-Ascorbyl-Tetraisopalmitate-Solution-20-in-Vitamin-F-Olejek-z-Witamina-C-i-F.html


7. 3-O Etylowy kwas askorbinowy (INCI: 3-0-Ethyl Ascorbic Acid )

3-O Etylowy kwas askorbinowy jest najnowszą pochodną kwasu L-askorbinowego. Podobnie jak tetraizopalmitynian askorbylu cechuje się wysoką stabilnością. Wykazuje odporność na działanie światła i temperatury, a także w wysokim stopniu przenika w głąb skóry. Ponadto hamuje rozwój bakterii i ogranicza stan zapalny. Pochodna ta jako jedyna jest rozpuszczalna zarówno w tłuszczach jak i w wodzie, dzięki czemu z łatwością można ją dodawać do wszystkich formulacji kosmetycznych. Pochodna odpowiednia dla cer wrażliwych.

Zalety:

  • Wysoka stabilność w różnych warunkach – m.in. odporność na działanie światła i temperatury
  • Ogranicza stan zapalny i rozwój bakterii – działanie antybakteryjne
  • Jako jedyna pochodna jest cząsteczką amfifilową (może rozpuszczać się zarówno w wodzie jak i w tłuszczach)
  • Wysoki stopień penetracji w głąb skóry

Wady:

  • Wolniejsze działanie w porównaniu z czystą formą witaminy C

Tę pochodną witaminy C zawiera m.in Hylamide Serum z witaminą C: https://cosibella.pl/product-pol-824-Hylamide-Booster-C25-Serum-Z-Witamina-C.html


Jak stosować witaminę C? Jakie połączenia kwasu L-askorbinowego są korzystne, a których lepiej unikać?

Kosmetyki z niskim stężeniem witaminy C można stosować zarówno rano, jak i wieczorem. Preparaty o wyższym stężeniu powinny być natomiast stosowane jedynie wieczorem, ponieważ mogą one podrażniać skórę. Jednocześnie przy kuracji tą witaminą nie można zapominać o stosowaniu filtrów przeciwsłonecznych, ponieważ dzięki większym dawkom witaminy C skóra staje się wrażliwsza na promieniowanie słoneczne.

Bardzo pożądane w formulacjach kosmetycznych jest połączenie witaminy C z resweratrolem (polifenol należący do flawonoidów), który zapobiega utlenianiu się kwasu L-askorbinowego. Dodatkowo ich wspólne działanie antyoksydacyjne jest znacznie skuteczniejsze, niż gdyby były stosowane samodzielnie. Korzystne działanie wykazuje także duet witaminy C i rutyny (flawonoid pochodzenia roślinnego). Ten flawonoid również posiada właściwości antyoksydacyjne, korzystnie wpływające na zwalczanie wolnych rodników, które uszkadzają ściany naczyń krwionośnych, przyspieszając proces starzenia się skóry. Rutyna spowalnia także utlenianie się witaminy C, przedłużając zarazem jej działanie.

Kontrowersyjne i niepolecane jest natomiast łączenie witaminy C z niacynamidem (witaminą B3) ze względu na różnice pH, w których związki te działają najefektywniej. Istnieje również ryzyko, że obie te substancje mogą się wzajemnie neutralizować, a nawet - poprzez tworzenie się kompleksu między witaminą B3 i C - wytwarzać szkodliwy nadtlenek wodoru. Obawy te dotyczą jednak jedynie czystej, niestabilnej formy witaminy C – kwasu L-askorbinowego, a nie jego pochodnych, bardziej stabilnych w wyższych wartościach pH. Ponadto połączenie niacynamidu i witaminy C skutkuje wytworzeniem się kwasu nikotynowego, aczkolwiek stanowi to problem tylko wtedy, gdy związki te reagują w środowisku o bardzo wysokiej temperaturze, i to przez dłuższy czas. Jednakże producenci unikają tego połączenia, ponieważ kwas nikotynowy może powodować zaczerwienienie się skóry, uderzenia gorąca i mrowienie na tej części twarzy, na której został zaaplikowany preparat, co nie jest wskazane przede wszystkim dla cer wrażliwych i delikatnych. Nie należy jednak mylić tych objawów z podrażnieniem spowodowanym kwaśnym odczynem kosmetyków. Wytworzenie się kwasu nikotynowego w domowych warunkach jest znikome, ale w celu zminimalizowania ryzyka powstania tego związku, kosmetyk należy przechowywać w niskich temperaturach lub stosować kosmetyki z danymi witaminami jeden po drugim. Należy także dodać, że czysta niestabilna witamina C rzadko jest stosowana obecnie w kosmetykach, ponieważ zastąpiła ją forma liposomalna.

Reasumując, witamina C dzięki swoim korzystnym właściwościom cieszy się niezwykłą popularnością wśród półproduktów dodawanych do produktów kosmetycznych. Najskuteczniejszą pochodną witaminy C spośród opisanych wyżej jest tetraizopalmitynian askorbylu – mimo wyższej ceny cechuje się wieloma zaletami, wyróżniającymi ją spośród innych pochodnych (są to np. wysoka stabilność, działanie antybakteryjne oraz skuteczniejsze wnikanie w głąb skóry). Jednakże z uwagi na istnienie różnych form witaminy C każda z użytkowniczek znajdzie formę najbardziej odpowiednią dla siebie.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel