Parabeny i konserwanty w kosmetykach - czy trzeba ich się bać?

2020-04-14
Parabeny i konserwanty w kosmetykach - czy trzeba ich się bać?

Parabeny i konserwanty to składniki kosmetyków, wokół których narosło wiele mitów. Często nieprawdziwe wiadomości powtarzane są z ust do ust. Wzbudzają mnóstwo kontrowersji, mimo iż są jednymi z najlepiej przebadanych składników kosmetyków.

Konserwanty są substancjami, które hamują rozwój bakterii oraz grzybów (w tym pleśni i drożdży). Dodaje się je do preparatów kosmetycznych w celu przedłużenia ich trwałości. Mechanizm działania środków konserwujących związany jest najczęściej z denaturacją białek drobnoustrojów bądź inaktywacją ich układów enzymatycznych. Działanie przeciwdrobnoustrojowe opóźnia proces obniżania wartości kosmetyku, którego objawem może być zmiana wyglądu, konsystencji, struktury, koloru czy zapachu.

Popularną grupą konserwantów są parabeny (estry kwasu p-hydroksybenzoesowego). Substancje te są obecne prawie w każdej grupie produktów kosmetycznych. Są to najczęściej stosowane konserwanty w kosmetykach.  Według wyników badań epidemiologicznych zakładu farmakologii Instytutu Matki i Dziecka, przeprowadzonych na małych pacjentach, parabeny metylowy, etylowy nie wywołują żadnych reakcji alergicznych.Oznacza to, że stanowią najbezpieczniejsze konserwanty dla dzieci i do stosowania w miejscach podpieluszkowych.
Parabeny są składnikami kosmetyków już od ponad 70 lat, a to oznacza, że stanowią grupę substancji najbardziej przebadanych. Te składniki konserwujące znajdują się w: kremach, szamponach czy kosmetykach do makijażu, one chronią preparat przed zepsuciem. Parabeny znajdziemy także w lekach i żywności.

Konserwanty w kosmetykach a przepisy
Czasami myślimy, że producent może dosypywać konserwantów do receptur kosmetyków wedle własnego uznania. Ale to nie jest prawda, ponieważ producentów kosmetyków obowiązują przepisy oraz rozporządzenia wydane przez Komisję Europejską, które określają rodzaj oraz bezpieczną dawkę konserwantów w kosmetykach. A wszystkie dopuszczone do stosowania substancje konserwujące przeszły rygorystyczną ocenę bezpieczeństwa.
W Unii Europejskiej nad bezpieczeństwem kosmetyków i produktów chemicznych czuwają 3 grup ekspertów-toksykologów:
  • Komitet naukowy SCCS, który decyduje o substancjach chemicznych zawartych w Aneksach do Rozporządzenia 1223. Dba np. o bezpieczeństwo barwników do szminek, farb do włosów, konserwantów, substancji zapachowych, potencjalnych alergenów.
  • Komitet ds. Oceny Ryzyka ECHA, który ocenia ryzyko wpływu danej substancji chemicznej na zdrowie człowieka wg klasyfikacji REACH oraz CLP.
  • Grupa toksykologów IFRA, która określa własne standardy dot. substancji stosowanych do produkcji zapachowych.
W ostatnich latach przeprowadzono wiele badań potwierdzających działanie przeciwdrobnoustrojowe różnych surowców pochodzenia naturalnego. Znanymi substancjami posiadającymi takie właściwości są olejki eteryczne i ekstrakty roślinne oraz alkohole. Mieszanina różnych ekstraktów i olejków może skutecznie hamować wzrost mikroorganizmów. Z przeprowadzonych badań wynika, że dodanie do receptury kremu 2,5% mieszaniny olejków eterycznych i ekstraktów roślinnych skutkuje silniejszym działaniem konserwującym w porównaniu do metyloparabenu użytego w stężeniu 0,4%. 

Wyjątkowym antyseptykiem jest olejek z drzewa herbacianego (INCI: Tea Tree (Melaleuca alternifolia) Oil). Wyróżnia się on silnym działaniem przeciwwirusowym, przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym. Dużą aktywnością przeciwbakteryjną charakteryzują się olejek eteryczny i ekstrakty rozmarynu lekarskiego (INCI: Rosmarinus officinalis Oil/Extract). Olejek eukaliptusowy (INCI: Eucalyptus Globulus Oil) wykazuje również silne działanie przeciwdrobnoustrojowe. Właściwości przeciwdrobnoustrojowe olejku eterycznego z goździków (INCI: Syzgizum aromaticum Oil) oraz tymianku właściwego (INCI: Thymus vulgaris Oil) wynikają z dużych zawartości fenoli, takich jak tymol, karwakrol, eugenol. Odpowiednio dobrane ekstrakty (stosowane w stężeniach 0,5-2,5%) wykazują wysoką aktywność przeciwdrobnoustrojową. Większość ekstraktów roślinnych i olejków eterycznych może zarazem pełnić funkcje składników zapachowych, jak również surowców o określonej aktywności biologicznej. Ta wielokierunkowość sprawia, że są to cenne składniki stosowane szeroko w przemyśle kosmetycznym.

Związkiem stosowanym w kosmetykach, mającym działanie bakteriostatyczne (ale nie zamieszczonym na liście substancji konserwujących dopuszczonych do stosowania w kosmetykach), jest alkohol fenyloetylowy (fenyloetanol, INCI: Phenethyl Alcohol). Jest on określany jako naturalny konserwant, który – poza właściwościami hamującymi rozwój bakterii – posiada także działanie nawilżające. Alkohol fenyloetylowy charakteryzuje się kwiatowym zapachem. Występuje w wielu olejkach eterycznych. Fenoksyetanol ma niski potencjał alergizujący.
 
Niektóre surowce kosmetyczne, np. o działaniu nawilżającym czy natłuszczającym, wykazują także aktywność przeciwdrobnoustrojową. Do tego typu substancji należą niskocząsteczkowe alkohole: etanol czy izopropanol (w stężeniach powyżej 15%). Pewne właściwości bakteriobójcze mają również: kwas mlekowy, mleczany czy czwartorzędowe sole amoniowe, m.in. bromek cetylotrimetyloamoniowy (Cetrimonium bromide). Glikol kaprylowy (INCI: Caprylyl Glycol) jest składnikiem kosmetycznym, który znany jest głównie z właściwości filmotwórczych. Poza tym wykazuje on działanie przeciwdrobnoustrojowe przy stężeniu zaledwie 1%. Heksanodiol (INCI: 1,2-Hexanediol) jest składnikiem efektywnie konserwującym przy stężeniu 4%, a popularnie stosowany glikol pentylenowy (INCI: Pentylene Glycol) jest skuteczny, gdy jego zawartość w kosmetyku wynosi co najmniej 5%. Do substancji określanych jako alternatywne środki chroniące czystość mikrobiologiczną kosmetyków należą również monoestry gliceryny oraz kwasów tłuszczowych, m.in.: kaprynowego (INCI: Glyceryl Caprate), kaprylowego (INCI: Glyceryl Caprylate), laurynowego (INCI: Glyceryl Laurate), a także undecylenowego (INCI: Glyceryl Undecylenate). Duży wpływ na czystość mikrobiologiczną kosmetyków może mieć również pochodna biguanidu (INCI: Polyaminopropyl Biguanide).  

Warto zauważyć, że oferta surowców o działaniu konserwującym stale się poszerza. Producenci kosmetyków mają w tym zakresie do dyspozycji nowe rozwiązania. 
Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości co do składników występujących w naszych kosmetykach pisz śmiało kosmetolog@cosibella.pl.
Pokaż więcej wpisów z Kwiecień 2020
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel