Mikroplastik w kosmetykach

2020-05-05
Mikroplastik w kosmetykach
Mikroplasik
Zanieczyszczenie środowiska tworzywami sztucznymi to obecnie jeden z głównych problemów ochrony środowiska zarówno w Europie, jak i na świecie.
Mikroplastik – co to takiego?
Nie została jeszcze opracowana oficjalna definicja pojęcia „mikroplastik”. Propozycja przedstawiona w 2015 r. przez europejskie stowarzyszenie Cosmetics Europe mianem "plastikowych mikrogranulek określa celowo dodawane, nierozpuszczalne w wodzie, stałe cząstki z tworzywa sztucznego o wielkości 5 mm lub mniejszej, które są używane do złuszczania lub oczyszczania w spłukiwanych produktach do pielęgnacji osobistej". Pod pojęciem mikroplastiku znajdziemy również stałe cząstki z tworzywa sztucznego o wielkości 5 mm lub mniejszej, nierozpuszczalne w wodzie, które mogą tworzyć morskie odpady.
Należy pamiętać, że wszystkie tworzywa syntetyczne są wykonane z polimerów, jednak nie każdy polimer to mikroplastik. Wiele syntetycznych polimerów w preparatach kosmetycznych nie spełnia kryteriów definicji zaproponowanej przez Cosmetics Europe, np. polimery będące cieczami w normalnych zakresach temperatury otoczenia, rozpuszczalne w wodzie substancje polimeryczne.

Polimery w kosmetykach mogą mieć różne funkcje np. matowić, złuszczać, tworzyć film, zagęszczać formułę lub  być emulgatorem. Są również wykorzystywane do produkcji zarówno produktów spłukiwanych, jak i pozostających na skórze, tj. żeli do mycia ciała i twarzy, peelingów oraz past do zębów (jako składnik wykazujący funkcję ścierną), szamponów, kremów przeciwsłonecznych, kremów do golenia, kremów przeciwzmarszczkowych, lakierów do włosów, maseczek do twarzy, tuszy do rzęs, cieni do powiek i wielu innych. Udział polimerów w recepturze kosmetyku może wahać się od ułamka procentu do nawet 90%, w zależności od pełnionej przez niego funkcji.


Mikroplastiki - czemu warto ich unikać?
Stanowią poważny problem i wyzwanie dla ochrony środowiska wodnego i lądowego.
Szacuje się, że 2–5% wszystkich wyprodukowanych tworzyw sztucznych trafia do oceanów. Przyczyną jest zarówno przemysł tworzyw sztucznych jak i gospodarstwa domowe, gdzie ich źródłem są produkty chemii gospodarczej i kosmetyki. Pozostałości kosmetyków są spłukiwane wodą, następnie trafiają do wód ściekowych, a stamtąd do systemów oczyszczania ścieków. Jeżeli procesy tam zachodzące są nieskuteczne, wówczas mikroplastik może trafić do ekosystemów morskich, będąc ogromnym zagrożeniem dla obecnych tam flory i fauny.



Przeprowadzane badania wskazują jednak, że zanieczyszczenie środowisk lądowych może być nawet od 4 do 23 razy większe niż oceanu. Mikroplastiki, które trafiają do oczyszczalni ścieków, przedostają się do osadów ściekowych, gdzie wykorzystywane jako nawóz trafiają do gleby.

Brak oficjalnej listy
Nie powstała oficjalna lista polimerów, które należałoby uznać za mikroplastiki. Ze względu na brak jednolitej i prawnie akceptowanej definicji mikroplastików wiele organizacji pozarządowych próbuje usystematyzować dotychczasową wiedzę i podejmuje próby utworzenia wykazu potencjalnych polimerów, które mogą występować w postaci mikrogranulek.
  • Polietylen – Zmienia konsystencję kosmetyku i zwiększa lepkość fazy olejowej. Posiada owalny kształt, dzięki czemu jest dobrym składnikiem peelingów. Ma dobrą stabilność, co jest zaletą w procesie technologicznym. Istotną wadą jest brak biodegradowalności. Wykorzystywany w peelingach, pastach do zębów, żelach pod prysznic oraz odżywkach do włosów.
  • Polipropylen – Pełni rolę substancji ściernej, wpływa na konsystencję produktu i zwiększa jego objętość. Wykorzystywany w peelingach i pastach do zębów.
Alternatywa:
Polietylen i polipropylen mogą być zastąpione przez surowce naturalne o właściwościach ścierających i biodegradowalnych. Najczęściej wykorzystywane są zmielone łupiny orzechów lub pestek owoców (np. morele), sole mineralne, ziemia okrzemkowa, glinka kaolinowa, piasek morski, sól morska i cukier. Wadą tych surowców jest brak regularności ziaren, co może powodować podrażnienia. Można tego uniknąć poprzez zastosowanie do produkcji wosku carnauba oraz pszczelego, posiadających ziarna owalne. Woski są bezwonne i dostarczają cennych właściwości odżywczych. Wosk pszczeli natłuszcza, regeneruje naskórek i ma właściwości antybiotyczne. Wosk carnauba jest naturalną żywicą z liści palmowych. Natłuszcza i zmiękcza skórę oraz zapobiega utracie wody z jej powierzchni.
  • Politereftalen etylenu (PET) – Masowo wykorzystywany do produkcji opakowań. Składnik lakierów do paznokci.
Alternatywa:
Opakowania szklane i naturalne żywice.
  • Polimery i kopolimery akrylowe – największa grupa polimerów syntetycznych stosowanych w kosmetyce. Funkcje stabilizujące i zwiększające lepkość. Wykorzystywane w produktach do pielęgnacji włosów. Działają jako środek utrwalający i kondycjonujący fryzurę (żele do włosów) oraz antystatyczny.
  • Poliuretan – stosowany w produktach do włosów, substancja utrwalająca fryzurę.
  • Poliestry – właściwości filmotwórcze, stabilizatory emulsji, emolienty, stabilizatory lepkości. Składniki pigmentów do produkcji kosmetyków kolorowych.
  • Poliamidy –właściwości ślizgowe i odporność chemiczna. Powodują lepsze rozprowadzanie kosmetyków na skórze, mają właściwości matujące i rozjaśniające optycznie.
  • Polyquaterium 7 – produkcja kosmetyków do pielęgnacji włosów i skóry. Właściwości zmiękczające, antystatyczne i prostujące włos. Zapobiegają nadmiernemu wysuszaniu skóry i włosów oraz pełnią rolę stabilizatora piany.
Alternatywa:
Polimery syntetyczne mogą być zastąpione przez polimery naturalne z grupy polisacharydów, takie jak skrobia, celuloza, gumy (arabska i ksantanowa), pektyny, algininy, kwas hialuronowy i białka (kolagen).

Propozycje stowarzyszeń i organizacji:
PlasticsEurope, stowarzyszenie producentów tworzyw sztucznych w Europie, dokonało przeglądu szerokiego zakresu tworzyw syntetycznych, uwzględniając tradycyjne tworzywa termoplastyczne oraz termoutwardzalne, elastomery i tworzywa oparte na materiale biologicznym (biomasie), takie jak:
  • tworzywa oparte na materiale biologicznym – Polylactic acid (PLA), Polycaprolactone (PCL), Polyhydroxyalkanoates (PHA);
  • biodegradowalne plastiki;
  • tworzywa konstrukcyjne
  • elastomery – Polybutadiene (PBT), Styrene-Butadiene rubber (SBR) oraz syntetyczny Polyisoprene (IR);
  • żywica epoksydowana;
  • ekspandowany polystyren (EPS);
  • fluoropolimery;
  • poliolefiny (PO);
  • Polyethylene terephthalate (PET);
  • Polystyrene (PS);
  • Polyurethanes (PUR);
  • Polyvinyl chloride (PVC);
  • tworzywa termoplastyczne oraz termoutwardzalne – PE, PP, PS, PA, PET, PVC, PMMA, Acrylic itd.

Kolejną organizacją, która opracowała listę potencjalnych mikroplastików jest niemieckie stowarzyszenie BUND (Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland). W tym przypadku do polimerów, które mogą tworzyć mikroplastiki zaliczono:
  • Polyethylene (PE);
  • Polypropylene (PP);
  • Plyethylene Terephthalate (PET, PETE);
  • Nylon-12;
  • Nylon-6;
  • Poliurethane (PUR);
  • Ethylene/VA Copolymer (EVA);
  • Acrylates Copolymer (AC);
  • Acrylate Crosspolymer (ACS);
  • Polyquaternium-7.

Organizacja Cosmetics Europe również utworzyła listę substancji, które spełniają kryteria opracowanej przez nią definicji mikroplastików, zawiera ona jednakże dodatkowo substancje, które w myśl tej samej definicji nie są mikroplastikami.
Według CE do listy mikroplastików można zaliczyć:
  • Polyethylene;
  • Polypropylene;
  • Polymethylmethacrylate;
  • Polytetrafluoroethylene;
  • Polyurethane crosspolymer – 1;
  • Polyurethane crosspolymer – 2;
  • Polyamide (nylon) 5;
  • Polyamide (nylon) 6;
  • Polyamide (nylon) 12;
  • Styrene acrylate copolymer;
  • Polyethylene terephthalate;
  • Polyethylene isoterephthalate;
  • Polybutylene terephthalate;
  • Polyacrylates, acrylates copolymer;
  • Ethylene/Acrylate copolymer;
  • Polystyrene;
  • Methyl methacrylate crosspolymer;
  • Polymethylsilsesquioxane;
  • Poly lactic acid.
 
16 stycznia 2018 r. Komisja Europejska opublikowała europejską strategię na rzecz tworzyw sztucznych, która ma na celu większą kontrolę nad sposobem projektowania produktów z tworzyw sztucznych, ich produkcję, wykorzystywanie oraz poddawanie recyklingowi. Ma ona na celu rozwój rynku recyklingowych tworzyw sztucznych oraz zapewnienie, że wszystkie opakowania z nich powstałe będą mogły być ponownie wykorzystane lub poddane recyklingowi w sposób opłacalny do 2030 r.

Mikroplastiki i polimery powinny być ograniczone w stosowaniu do minimum, w wielu przypadkach jesteśmy w stanie w łatwy sposób zastosować zamiennik, który jest bardziej przyjazny środowisku. Dlatego też zachęcamy do czytania składów i omijania produktów, które mogą zanieczyszczać środowisko naturalne. Dbajmy o naszą przyszłość. 
Kosmetolog Marta Keller
 
Pokaż więcej wpisów z Maj 2020
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel